geri

özgür yazılım lisansları

03/06/2008

özgür yazılım:

"özgür yazılım" bir özgürlük meselesidir, fiyat değil. "özgür yazılım" kavramı, yazılım kullanıcıları için dört çeşit özgürlüğe dayanır:

* herhangi bir amaç için yazılımı çalıştırma özgürlüğü (özgürlük 0).
* yazılımın nasıl çalıştığını öğrenme ve ihtiyacınıza göre uyarlayabilme özgürlüğü (özgürlük 1). yazılımın kaynak koduna ulaşmak bu iş için ön koşuldur.
* kopyaları dağıtma özgürlüğü, böylece komşunuza yardım edebilirsiniz (özgürlük 2).
* tüm toplumun yarar sağlayabileceği şekilde programı geliştirme ve geliştirdiklerinizi yayınlama özgürlüğü, (özgürlük 3). kaynak koduna erişmek bunun için bir önkoşuldur.



bir yazılım, eğer kullanıcıların tümüne bu özgürlükleri sunuyorsa özgür yazılımdır. bununla, kopyalarını değiştirerek ya da değiştirmeden, ücretli ya da ücretsiz, herhangi bir yerdeki herkese dağıtmaya özgür olduğunuz kastediliyor. özgür olmak demek, bu şeyleri yapmak için izin istemek ya da izin için ödeme yapmak zorunda olmamanız demektir. ayrıca var olduklarından bile bahsetmeden değişiklikler yapmak ve onları kendi işlerinizde kullanma özgürlüğünüz olması da gerekmektedir.

bir programı kullanma özgürlüğü demek onu herhangi bir birey ya da kuruma ait herhangi bir bilgisayar sistemi üzerinde, herhangi bir iş için, ve ayrıca geliştirici ya da özel diğer bir varlık ile iletişim kurmak gerekliliği olmadan kullanmak demektir.

kopyalarını tekrar dağıtma özgürlüğü programın, değiştirilmiş ve değiştirilmemiş sürümleri için, ikili ya da çalıştırılabilir biçiminin yanı sıra aynı zamanda kaynak kodunu da içermesini gerektirir.

özgür yazılımın kopyalarını alabilmek için para ödemiş olabilir, ya da kopyaları bedelsiz olarak elde etmiş olabilirsiniz; sonuçta kopyaları nasıl elde etmiş olursanız olun, kopyaları satmak için bile olmuş olsun, herzaman yazılımı kopyalama ve değiştirme özgürlüğünüz vardır.

"özgür yazılım", "ticari olmayan" yazılım demek değildir. özgür bir yazılım, ticari kullanım, ticari geliştirme ve ticari dağıtım için kullanılıyor olabilir.

özgür yazılım lisansı:

özgür yazılım lisansları kullanıcılarına yazılımı değiştirme ve dağıtma hakkı verir. bu tür lisanslar “copyleft” ve “permissive” olmak üzere ikiye ayrılır. "copyleft" lisanslar, GNU GPL (General Public Licence – Genel Kamu Lisansı- ) gibi, programın değiştirilmiş sürümlerinin de aynı derecede özgür yazılım olması gerektiği konusunda ısrar eder. "permissive" lisanslarsa bu konuda bir sınırlama getirmez. en bilinir "permissive" lisanslar BSD lisansı, MIT lisansı ve Apache lisansı'dır.

"copyleft" ve "permissive" lisans karşılaştırması

GPL, GPL lisanslı yazılımdan türetilmiş yazılımın yine GPL ile dağıtılmasını zorunlu kıldığı halde BSD lisansı böyle bir zorunluluk getirmez. BSD lisansı orijinal yazarlardan bahsetmeyi gerektirirken kaynak kodun nasıl kullanılacağı konusunda herhangi bir kısıt koymaz. bunun sonucunda BSD kodu yalnızca bu kodun yazarlarından bahseden tescilli yazılım haline dönüşebilir. örneğin M$ Windows ve MacOS X işletim sistemlerinde kullanılan IP Stack, BSD lisanslı yazılımdan türetilmiştir.

BSD lisansı gibi bir "permissive" lisans ile lisanslanan kod "copyleft" (örneğin GPL lisanslı) projelerde kullanılabilir. Bu yüzden bu tür lisanslar GPL uyumlu olarak nitelenir. Fakat bunun aksine GPL lisanslı kod BSD lisansı ile yeniden lisanslanamaz. Ayrıca bütün "permissive" lisanslar GPL uyumlu değillerdir. GPL uyumlu lisanslar hakkında bilgi için: http://www.gnu.org/licenses/license-list.html#GPLCompatibleLicenses

kaynaklar:

http://www.pittle.org/weblog/wp-content/uploads/2007/07/free-swtr.html
http://www.fazlamesai.net/index.php?a=article&sid=4090
http://en.wikipedia.org/wiki/Permissive_and_copyleft_licenses

Follow me on Twitter

yorumlar Disqus aracılığıyla sunulmaktadır